Foto's: Alice Bertrand, Jörg Böthling, Keith Mindham, Rosemarie Schenk.
Vreemde arbeid wordt steeds belangrijker in de agrarische sector, maar geschikt personeel vinden is erg lastig op de krappe arbeidsmarkt. Hoe pakken succesvolle ondernemers dit aan? De Voor bezocht bedrijven die zich proberen te onderscheiden via slimme organisatie, heldere communicatie en een sterk teamgevoel. Dit is wat zij daarover te zeggen hebben.
In La Chapelle d’Andaine, Frankrijk, biedt de boerderij Rives d’Or werk aan veertien medewerkers, overeenkomend met zeven voltijdse arbeidsplaatsen.
Manager Luc Sassel, afkomstig uit Luxemburg, heeft een schat aan ervaring opgedaan als internationaal Holstein-jurylid, waarbij hij ideeën uitwisselde met allerlei collega’s over de grens. Dit gaf hem een goed inzicht in de verschillende werkwijzen in verschillende landen. “In Frankrijk worden grote melkveehouderijen meestal gerund door een familie met een of twee medewerkers.“ In Noord-Europa werkt de bedrijfsleider vaak alleen, maar wordt hij ondersteund door een team van werknemers. De effectiefste manieren om goede werknemers aan je te binden, heb ik geleerd in het buitenland.“
»Jonge werknemers zijn meer gesteld op hun vrije tijd.«
LUC SASSEL
Een maand vooruit plannen
Het bedrijf melkt 350 koeien en besteedt al het veldwerk uit aan de loonwerker, zodat het team zich volledig kan focussen op de dieren. Niettemin heeft Sassel aardig wat verloop gehad en heeft hij geleerd dat het belangrijk is om nieuwe medewerkers rustig hun plek te laten vinden. “Dat geldt vooral voor jongere mensen, die gesteld zijn op hun vrije tijd“, legt hij uit.
Om de zaken soepel te laten verlopen, worden de werkschema’s een maand vooruit gepland. Bij de start van iedere maand, nemen Sassel en zijn team meerdere uren de tijd om een groot bord met gekleurde magneten in te vullen; elke kleur staat voor een bepaalde medewerker. De sessie is pas voorbij als iedereen tevreden is en iedereen precies weet wat hij of zij wanneer moet doen en wat de verantwoordelijkheden zijn.
Om het teamgevoel te bevorderen, en flexibiliteit te behouden, heeft de ondernemer een simpele manier gevonden om goed te communiceren. Na de eerste melkbeurt van de dag, is het de gewoonte om met zijn allen te ontbijten. “Het is een sociaal moment en het werkt echt verbindend“, legt Sassel uit. “Mensen kunnen door een moeilijke tijd gaan zonder iets te zeggen, en dit geeft ze de kans om zich gesteund te voelen.“
Het ontbijt is ook een moment voor de manager om feedback te geven, of het nu problemen zijn of om een succes te vieren. Daarbovenop zijn er WhatsApp-groepen om gemakkelijk contact te kunnen houden. In één groep wordt het complete team op de hoogte gehouden van belangrijke gebeurtenissen, zoals de dagen waarop de voedergewassen worden geoogst, of wanneer er een nieuwe werknemer komt, en natuurlijk het delen van het nieuwste maandschema. Een andere groep is specifiek voor het melkersteam, waarin dagelijks de producties en koegerelateerde zaken worden gedeeld.
Het werkklimaat en ergonomie worden zorgvuldig overwogen en continu verbeterd. De lijst met maatregelen omvat onder meer lichtgewicht melkstellen, rails voor karretjes, overdekte kalverplekken, met zand gevulde ligplaatsen, goed onderhouden werkplekken en zelfs speciale parkeerplekken voor medewerkers. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Sassel houdt ook in de gaten dat niemand op zijn tenen moet lopen. Op die manier heeft iedere medewerker van Rives d’Or de ruimte om het beste te doen voor de koeien, want dat is het ultieme doel, onderstreept hij.
De resultaten van deze mensgerichte aanpak spreken voor zich. Met medewerkers die 35 tot 42 uur per week werken, bereikt het bedrijf een indrukwekkende bruto-omzet van 220.000 euro per voltijds kracht.
Voortdurende training
In Princes Risborough, Groot Brittannië, managet Charlotte West een melkveebedrijf met 410 Holstein-koeien, die een gemiddelde productie hebben van 12.000 liter per jaar. De laatste jaren is Stocken Farm flink gegroeid en daarmee is er ook behoefte gekomen aan een meer gestructureerde en transparante organisatie.
Vandaag de dag bestaat het team uit 17 medewerkers en parttimers, en wordt er sterk ingezet op een juiste balans tussen werk en privé. “Iedereen heeft verschillende werktijden“, legt West uit. “We zorgen ervoor dat er altijd genoeg mensen zijn om ook vakanties te overbruggen, zonder iemand te veel te belasten.“
»Zeggen dat je je mensen waardeert is niet genoeg. Je moet dat laten zien.«
cHARLOTTE WEST
Melken gebeurt drie keer per dag, maar het team van melkers volgt daarin geen dwingend schema. De melkbeurten wisselen regelmatig – morgen, middag, avond – zodat iedereen zijn privé-afspraken kan inplannen. West zorgt er verder voor dat vaste verplichtingen, zoals sporttrainingen en familiebezoek. worden meegenomen bij het maken van de planning.
Bij sollicitaties vindt West persoonlijke vaardigheden, 'soft skills', belangrijker dan ervaring. “Ik train liever gemotiveerde mensen, dan dat ik slechte gewoonten moet afleren“, geeft ze aan. “Ik zou nooit mensen afwijzen omdat ze nieuw zijn in de melkveehouderij.“ Regelmatig vinden er op het bedrijf trainingen plaats, zoals het omgaan met de kettingzaag, dierenwelzijn of hygiënepraktijken. Ook de veearts komt met enige regelmaat op bezoek om de kennis op te frissen op het gebied van vroege ziekteherkenning of verantwoorde omgang met antibiotica.
In Princes Risborough (Groot Brittannië), werken op Stocken Farm 17 mensen.
Waardering
“Het belangrijkste is dat iedereen weet waarom hij of zij iets doet“, zegt West. “Als mensen begrijpen wat het doel is van hun taak, dan nemen ze daar ook verantwoordelijkheid voor.“ Recent nog, toen uierontstekingen de kop op staken, ging het team op zoek naar de oorzaken hiervan. Werkwijzen werden aangepast en controles geïntensiveerd. Het aantal mastitis-infecties daalde hierna scherp, van 80 gevallen per 100 koeien naar slechts acht. “Dat was een gezamenlijk succes“, zegt West niet zonder trots. “En als we een doel halen, dan vieren we dat ook samen.“ Soms betekent dit dat ze een restaurant bezoeken, maar ze gaan ook op team-uitjes, waarbij de melkschema’s zo worden aangepast dat iedereen mee kan. “Op een melkveebedrijf is dat niet eenvoudig, maar we maken het mogelijk. Het is niet genoeg om alleen te zeggen dat je je mensen waardeert. Je zult dat moeten laten zien.“
De fysieke werkomgeving is in de loop der jaren ook sterk verbeterd. De familie West heeft haar gebouwen stap voor stap gemoderniseerd. Twee vaste medewerkers wonen al meer dan tien jaar in goed uitgeruste woonwagens, terwijl de bedrijfsleider in een huis vlakbij woont. Goede werkkleding wordt verstrekt. Schoon werken en veiligheid zijn onderdeel van de dagelijkse routine. “Als je wilt dat je mensen het maximale uit zichzelf halen, dan moet je ook een goede werkomgeving bieden“, is de mening van West.
Egbert Wißling (l) streeft naar ruimte voor eigen initiatief, zodat iedereen zijn eigen sterke punten kan ontplooien.
»Ik geef medewerkers de ruimte om hun eigen sterke punten te ontwikkelen.«
ELGBERT WISSLING
Techniek trekt talent
In Beckum (Duitsland), runt Egbert Wißling een akkerbouwbedrijf van 450 ha en een veehouderijtak bestaande uit 12.000 vleesvarkens, aangevuld met windenergie en een biogasinstallatie. Voor zijn 15-koppige personeels- bestand hanteert hij een platte en directe organisatie. Maar, zegt hij: “Helaas heb ik niet altijd genoeg tijd om volledig rekening te houden met ieders perspectieven, wensen en meningen.“ Ter compensatie streeft hij ernaar om iedereen genoeg vrijheid te geven om zijn of haar individuele talenten zodanig in te zetten, dat die ook het bedrijf ten goede komen.
Wißling zorgt er verder voor dat de primaire arbeidsvoorwaarden dik in orde zijn. Maar wat zijn bedrijf echt aantrekkelijk maakt, is zijn focus op innovatie: het introduceren van nieuwe technieken op het bedrijf, in het veld en zelfs op kantoor. Een moderne vloot machines draagt daaraan bij en trekt de belangstelling van gemotiveerde medewerkers.
De sfeer op het bedrijf is collegiaal en relaxed. Lunchen doen ze gezamenlijk rond de tafel, waarbij iedereen z’n eigen lunchpakket meeneemt. In de zomer is een spontaan georganiseerde barbecue of een biertje na werktijd, heel gebruikelijk. En ieder jaar gaat het team eropuit voor een gezamenlijke activiteit, zoals waterskiën, of een boottocht op het nabij gelegen meer. Het is een traditie die de onderlinge band versterkt en die de groep weer nieuwe energie geeft.
Flexibiliteit
Net als zijn collega’s in Frankrijk en Groot-Brittannië, zet Wißling zwaar in op eigen verantwoordelijkheid, vooral omdat veel van zijn werknemers jonge vaders zijn die hun eigen bedrijf ernaast doen.
Daniel Brockschnieder, die onder meer chauffeur is op de hakselaar en de combine, zegt: “Ik kreeg deze baan via via. Wat ik vooral waardeer op deze plek, is de flexibiliteit en de persoonlijke benadering. Als er thuis iets tussenkomt, kan ik een paar uur later komen en die uren op andere momenten inhalen.“
Florian Lammerding, verantwoordelijk voor de dierlijke tak, is dat met hem eens. Voor hem zijn de belangrijkste factoren de flexibiliteit, de korte communicatielijnen en vooral ook de waardering voor zijn werk en de toewijding die hij toont. “Daar kun je geen geld aan hangen, dat is gewoon onbetaalbaar voor de werksfeer en je persoonlijke motivatie.“
Marloes Sjerps, organisatiecoach, ondersteunt de medewerkers van bloembollenbedrijf Niels Kreuk. Foto: Marloes Sjerps
Persoonlijke aandacht
Als tulpenteler in Andijk (NH), voorziet Niels Kreuk retailers in heel Europa van dagverse bloemen, gebroeid van eigen bollen. Zijn team omvat vier vaste medewerkers, acht seizoenswerkers en in piekperiodes achttien scholieren. Voor Kreuk is team spirit en een positieve werksfeer essentieel. Daarom investeerde hij in een goed uitgeruste, comfortabele kantine, bedrijfskleding voor alle medewerkers, en regelmatige team-uitjes. Maar dat alleen is in zijn ogen niet genoeg: “Ik wil iedereen die hier werkt, persoonlijke aandacht geven.“
Om dit te bereiken schakelt Kreuk met enige regelmaat de hulp van een coach in, die een-op-een-sessies organiseert met het vaste personeel. Ook hij zelf doorliep zo’n programma: “Ik was daar meteen van onder de indruk. Het is zo makkelijk om te zeggen dat alles goed met je gaat, maar wat gaat er werkelijk om in iemands hoofd?“
Persoonlijke uitdagingen, weggestopte werkgerelateerde problemen, onuitgesproken ambities... Al dat soort dingen blijven gemakkelijk onder de oppervlakte. “Met een coach kan je open praten. Dat is cruciaal, zowel voor jezelf als voor de onderneming. Als jij niet goed in je vel zit, dan kan je je werk ook niet goed doen.“
Zijn ervaring is, dat deze aanpak ook de interne communicatie verbetert. “De onderlinge banden worden sterker als je begrijpt wat anderen bezighoudt. En het praat een stuk makkelijker als er geen onderwerpen vermeden worden.“
»Ik wil iedereen voldoende persoonlijke aandacht
kunnen geven.«
NIELS KREUK
Leren delegeren
Door de jaren heen is Kreuk ook zijn eigen rol scherper gaan zien. “Toen ik het bedrijf overnam, deed ik alles zelf. Dat kan natuurlijk niet meer.“ Inmiddels zijn de taken verdeeld en pakt iedereen zijn eigen rol. “Soms gaan dingen anders dan ik zelf zou doen. Dat is niet erg. Sterker nog, dat is vaak zelfs beter. We hebben bijvoorbeeld sinds enkele jaren een ziekzoekrobot die automatisch viruszieke planten in het veld detecteert. Ik zou die machine niet eens goed kunnen bedienen of onderhouden, omdat ik hem niet goed genoeg ken.“
Hoewel hij nog geen zicht heeft op eventuele bedrijfsopvolging door zijn kinderen, is hij blij dat een van de vaste medewerkers ambities op dat vlak heeft uitgesproken. Kreuk ziet dit als een bevestiging van de toewijding aan het bedrijf en neemt die wens uiterst serieus. “Ik weet niet of ik dit moet vertellen, maar ik heb eigenlijk een beetje spijt van onze bedrijfsnaam: Niels Kreuk. Want het gaat niet om mij. Het bedrijf, dat ben je met z’n allen.“
Niels Kreuk (midden) zet het werk rond met vier vaste medewerkers, acht seizoenswerkers en achttien scholieren.
Blijf in contact.
Hebt u suggesties, kritiek of lof voor de redactie? Schrijf ons
Bemærk: Vi kan kun behandle kommentarer, skrevet på engelsk.
